درجه‌بندي نظام تقسيمات كشوري

خلاصه:

نظام تقسيمات‌كشوري از اهم مسايلي است كه يك كشور در حال رشد بايد براي انجام برنامه‌ريزيهاي اقتصادي و اجتماعي و اداره بهتر سرزمين و بهره‌برداري بيشتر، به آن توجه كند. مادامي‌كه تقسيمات‌كشوري صحيحي نداشته باشيم بازده هرگونه برنامه‌ريزي در سطح ملي، منطقه‌اي و محلي ناچيز و احتمالاً مغشوش خواهد بود. در راستاي دست‌يابي به اين هدف و با آگاهي از اينكه نظام تقسيمات‌كشوري در تمام سطوح تمايل به ارتقاء داشته، به طوري‌كه از سال 1316 تا سال 1380 تعداد استانها از6 به 28 استان و شهرستانها از 49 به 299 و بخشها از290 به 794 بخش افزايش يافته است، اين روند همچنان تمايل سيري‌ناپذيري دارد. همچنين به تبع آن ساختار تشکيلات دولت نيز بزرگ‌تر شده است، به‌‌ طوري‌که تعداد کارکنان دولت از570 هزار نفر در سال 1355 به 2800 هزار نفر در سال 1380 افزايش يافته است. بنابراين درجه‌بندي سطوح تقسيمات كشوري به ويژه در سطح بخش و شهرستان راه‌‌حل جلوگيري از قطعه‌قطعه و كوچك شدن سرزمين و افزايش نيروي انساني دولت است. در نتيجه به‌طور نمونه در چهار شهرستان استان خراسان (گناباد، مشهد، درگز و تايباد) و14 بخش مربوط با استفاده از پرسشنامه‌اي مركب از نه‌گروه عمده شاخص (طبيعي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي- تاريخي، آموزشي، زير بنايي، محروميت، امنيتي و قضايي) با 28 زيربخش و 166 شاخص فرعي از طريق تيم تحقيق، اطلاعات مورد نياز جمع‌آوري و با استفاده از برنامه‌هاي آماري رايانه‌اي شامل Spss & Statistical وگزينه‌هاي کلاستر ((Cluster، اطلاعات تحليل و در نتيجه براي بخشها بر اساس امتياز بدست‌آمده 6 درجه و شهرستانها 7 درجه پيشنهاد شده است. تا به‌جاي انتزاع و اتصال تعدادي روستا يا قسمتهايي از سرزمين به منظور رسيدن به حد نصاب لازم جمعيتي و وسعت براي ارتقاء، با بهبود شاخصهاي توسعه و تحول محتوايي و دروني سطوح تقسيمات‌کشوري، ‌زمينه ارتقاء بدون تغيير مرزهاي سياسي فراهم شود.

 

واژه‌هاي کليدي: درجه‌بندي، تقسيمات کشوري، امتيازبندي، نظام، مدل کلاستر